بازار خودرو تحت تاثیر همزمان چند متغیر اقتصادی کلیدی در عمیقترین فاز رکودی پنج سال اخیر قرار گرفته است. کاهش عرضه ناشی از توقف موقت تولید، نامشخص بودن روند واردات، افزایش ریسکهای ناشی از تنشهای منطقهای و افت حجم نقدینگی در دست خانوارها باعث شده قدرت خرید واقعی بهشدت کاهش یابد. همزمان، نسبت خریدار به فروشنده به نفع فروشندگان تغییر کرده و نقدشوندگی خودرو بهعنوان یک کالای سرمایهای افت محسوسی داشته است. اما در چنین شرایطی، کارشناسان چشمانداز بازار خودرو را چگونه ارزیابی میکنند؟
بازار خودرو تا حدی در حالت انجماد قرار گرفته است/ تعادل عرضه و تقاضا برهم خورده و رغبت تبدیل نقدینگی به کالا کاهش یافته است
بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودروسازی در گفتوگو با تجارتنیوز گفت: در حال حاضر بازار خودرو تا حدی در حالت انجماد قرار گرفته است. به این معنا که به دلیل شرایط جنگی، تعادل میان عرضه و تقاضا برهم خورده است. در چنین شرایطی تولید خودرو کاهش یافته و عرضه در بازار با محدودیت مواجه شده است.
صدرایی ادامه داد: از سوی دیگر، ریسکهایی برای خریداران ایجاد شده که باعث میشود بسیاری از آنها از خرید خودرو خودداری کنند و ترجیح دهند نقدینگی خود را حفظ کنند. بسیاری پیشبینی میکنند که جنگ ممکن است طولانی شود یا شرایط اقتصادی دشوارتری ایجاد شود، بنابراین در چنین فضایی معمولاً افراد تمایل کمتری برای تبدیل نقدینگی به کالا دارند و سرمایهگذاران و دلالان نیز کمتر وارد بازار میشوند.
احتمال کاهش تولید خودروهای داخلی توجه فعالان و سرمایهگذاران را به این بخش از بازار معطوف کرده است / وضعیت عرضه خودروهای وارداتی چندان روشن نیست
صدرایی تشریح کرد: در شرایط فعلی و با توجه به تحولات اخیر، تولید خودروهای داخلی ممکن است برای مدتی متوقف شود یا کاهش جدی را تجربه کند و عرضه آنها محدودتر شود. به همین دلیل سرمایهگذاران و فعالان بازار بخشی از تمرکز خود را روی این بخش از خودروها میگذارند.
او افزود: در مورد خودروهای وارداتی وضعیت چندان روشن نیست. مشخص نیست چه مدت زمانی لازم است تا واردات از منابع جدیدتری آغاز شود و کشور تا چه اندازه به ارز برای واردات دسترسی خواهد داشت؟ به احتمال زیاد، در صورت تداوم شرایط فعلی، حجم واردات خودرو در نیمه اول سال نسبت به سال گذشته بهمراتب کمتر خواهد بود.
به متقاضیان خودروهای وارداتی توصیه میشود که از حضور فیزیکی خودرو موردنظر در داخل کشور اطمینان حاصل کنند / در مجموع نمیتوان انتظار داشت بازار در ششماهه نخست سال روندی مشابه سال گذشته داشته باشد
صدرایی خاطرنشان کرد: به متقاضیان خودروهای وارداتی توصیه میشود حتماً اطمینان حاصل کنند که خودروی مورد نظر به صورت فیزیکی در داخل کشور وجود دارد و قرار نیست تازه سفارشگذاری شده و در آینده وارد شود. بر این اساس، به نظر میرسد اگر شرکتها موجودی انبار داشته باشند و بتوانند آن را با قیمت قطعی عرضه کنند، بخشی از مصرفکنندگان واقعی ممکن است برای خرید اقدام کنند.
او ادامه داد: با تغییر نرخ ارز گمرکی نسبت به سال گذشته، قیمت خودروهای جدید بهویژه خودروهای وارداتی افزایش یافته و برخی از متقاضیانی که واقعاً به خودرو نیاز دارند ممکن است حتی با قیمتهای جدید نیز خرید انجام دهند. با این حال باید توجه داشت که در مجموع نمیتوان انتظار داشت بازار در ششماهه نخست سال روندی مشابه سال گذشته داشته باشد.
احتمال ایجاد تحرک محدود در بازار وجود دارد اما نمیتوان از افزایش قابلتوجه تقاضا صحبت کرد
صدرایی تصریح کرد: بازار در وضعیت رکودی قرار دارد و هر میزان تقاضایی که شکل بگیرد عمدتاً به سمت خودروهایی میرود که در حال حاضر در کشور موجود هستند. در این میان، گروه کوچکی نیز پیشبینی میکنند که روند فعلی میتواند باعث افزایش بیشتر قیمت خودرو شود، بنابراین ممکن است تحرک محدودی در بازار ایجاد شود.
او در ادامه گفت: این حرکت اما بسیار جزئی است و نمیتوان از افزایش قابل توجه تقاضا صحبت کرد. در نتیجه خودروهای موجود ممکن است بهتدریج و حتی با قیمتهای جدید به فروش برسند، اما سطح تقاضا نسبت به گذشته به طور محسوسی کمتر خواهد بود.
ارزش بازار خودرو در بخشهای مختلف متاثر از یکدیگر است / مصرفکنندگان و فعالان در تمامی بخشهای بازار حضور دارند و در شرایط مختلف فعالیت خود را ادامه میدهند
صدرایی عنوان کرد: ارزش بازار خودرو در بخشهای مختلف اعم از خودروهای تولید داخل، مونتاژی و وارداتی تا حد زیادی متاثر از یکدیگر است. زمانی که افزایش قیمت رخ میدهد، معمولاً همه این بخشها به طور همزمان تحت تاثیر قرار میگیرند و در صورت کاهش قیمت نیز همین روند به شکل مشابهی مشاهده میشود.
او افزود: در هر بخش از بازار، چه خودروهای ارزانقیمت، چه خودروهای میانرده و چه خودروهای گرانقیمت، هم مصرفکنندگان واقعی و هم فعالان بازار حضور دارند و در شرایط مختلف بازار فعالیت خود را ادامه میدهند. در شرایط فعلی نیز برخی فعالان بازار با ارزیابی شرایط اقتصادی و فضای جنگی تصمیم میگیرند وارد بازار شوند. گروهی ممکن است هر خودرویی را که در بازار موجود است خریداری کنند تا ارزش سرمایه خود را حفظ کنند و در آینده با قیمت بالاتر بفروشند. در مقابل، برخی دیگر نیز به این دلیل اقدام به خرید میکنند که نگران افزایش بیشتر قیمتها هستند.
با توجه به جمعیت ۹۰ میلیون نفری ایران حجم معاملات هیچگاه به صفر مطلق نمیرسد / حجم تقاضا نسبت به سالهای گذشته بهمراتب کمتر شده است
صدرایی تاکید کرد: با این حال، حجم تقاضا نسبت به مدت مشابه در سال گذشته یا حتی دو سال قبل بهمراتب کمتر شده، زیرا ریسکهای اقتصادی افزایش یافته است. با وجود این، ایران جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر دارد و با توجه به این مساله حجم معاملات هیچگاه به صفر مطلق نمیرسد. حتی در شرایط دشوار نیز بخشی از جامعه بر اساس نیاز یا شرایط اقتصادی خود اقدام به خرید خودرو میکند.
این فعال بازار خودرو در پایان گفت: بنابراین نمیتوان از رکود مطلق سخن گفت، اما در مجموع بازار در وضعیت رکودی قرار دارد. بسیاری از افراد ترجیح میدهند نقدینگی خود را نگه دارند و خرید نکنند، اما از سوی دیگر عرضه خودرو نیز نسبت به سال گذشته محدودتر شده و تعداد خودروهای موجود در بازار کمتر است. بنابراین همین موجودی کمتر میتواند هدف خریدارانی قرار گیرد که یا به قصد سرمایهگذاری وارد بازار میشوند یا بهدلیل نگرانی از افزایش بیشتر قیمتها تصمیم به خرید میگیرند.